در فرمایشات امام راحل (ره) و مقام معظم رهبری کلمات کلیدی و جملات کوتاهی وجود دارد که اگر آنرا در دستور کار قرار دهیم ، سرمنشاء حرکتهای بسیار عظیم و تحولات شگرفی در هر بخش خواهد بود که بنام سال جهاد اقتصادی نامگذاری شده است ، و امیدواریم سرلوحه کارهمه ما قرار گیرد و منشاء خیر و برکات برای جامعه ایران و گیلان گردد.

در این راستا جهت تبیین نقطه نظرات پیشنهادی خود ، بخش کشاورزی را در سه محور اصلی همانند هر صنعت دیگر به بخشهای نیروی انسانی و امنیت تولید و منابع تولید و سرمایه عرضه می داریم .

۱-در بخش نیروی انسانی بمنظور تولید علم و بومی نمودن علم که جزء وظایف ذاتی دانشگاهها می باشد و به فرموده بنانگذار جمهوری اسلامی ایران ” دانشگاه مبداء تحولات کشور است ” پیشنهاد می گردد.

۱-۱   توجه و کمک به توسعه دانشکده های کشاورزی و منابع طبیعی و مراکز تحقیقاتی کشاورزی از حیث ارتقاءکمی و کیفی و گرایش بسمت تحصیلات تکمیلی در کلیه رشته های دانشگاهی و همچنین توجه دانشگاهها به حکمتهای دیرین و بومی در عصر نوین.

۱-۲   توجه به پتانسیل نیروهای متعهد و تحصیل کرده در قالب تشکلهای مردمی ولایتمدار و بکارگیری این پتانسیل در طراحی و تدوین برنامه های کوتاه و بلند مدت استان و نقد و بررسی عملکردهای دستگاههای اجرایی و کمک به مدیران اجرایی استان .

۱-۳   بنا به فرمایشات مقام معظم رهبری مبنی بر” نقش محوری بسیج درتولید و اقتصاد کشور و ایجاد اشتغال”  که امروز ایجاد یکصد هزار فرصت شغلی در استان بعنوان تکلیف مشخص گردیده ، پیشنهاد می گردد بسیج اساتید بعنوان تولیدکننده علم ، بسیج مهندسین و سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی بعنوان بازوی فناوری و بسیج سازندگی بعنوان مصور اجرایی در ایجاد اشتغال جهادی و تولید سازنده در منطقه وارد عمل گردند و بعنوان حلقه های پیوسته و پویای برنامه ریز ، اشتغال آفرین در استان مورد توجه قرار گیرند.

۲- امنیت تولید و منابع تولید : به یقین امنیت مهمترین دغدغه جهان امروز می باشد و حتماً مهمترین بخش امنیت در جهان ، بحث غذایی است که در این قلمرو بحث تأمین غذا و تولید غذای سالم نقش و جایگاه ویژه دارد .

۲-۱ استان گیلان با وسعت سرزمینی تقریبی یک درصد از کل کشور ، سهم ۶-۴ درصدی در تولید غذای کشور را دارد و در هشت محصول استراتژیک (برنج ، چای ، بادام زمینی ، فندق ، زیتون ، توت ، جوجه یکروزه ، مرغ اجداد ) مقام اول تا سوم را در کشور دارا می باشد ، با توجه به اطلاعات مختصر فوق ، نقش و اهمیت گیلان در تأمین امنیت ملی برجسته است ، ولی متأسفانه بر اساس جایگاه مذکور کشاورزی استان سهم خود را از درآمد ناخالص ملی دریافت نمی کند و حتی در تقسیم بندی بودجه استانی در سنوات گذشته بخش کشاورزی جایگاه واقعی خود را نداشته است.

۲-۲ آب بعنوان اصلی ترین نهاده کشاورزی در استان در ۵ دهه گذشته مورد غفلت قرار داشته و دارد، زیرا در زمینه های اصلی تأمین و شناخت منابع آب ، انتقال آب ، افزایش کارایی مصرف آب ، بخش کشاورزی که بیش از ۷۰ درصد منابع آب را مورد استفاده قرار می دهد ، حرکت جدیدی صورت نپذیرفته است .

۳-۲ خاک بعنوان محور اصلی کشاورزی مورد کم توجهی قرار گرفته ، بنا به گزارش مراکز مربوطه سالانه ۳۰-۲۵ تن در هکتار خاک مورد فرسایش قرار میگیرد که برای تولید این مقدار خاک چند سال وقت نیاز است که در استان گیلان اثر گذاری آن را در کاهش عمر مفید سازه های آبی مانند کاهش قدرت ذخیره آب سد سفیدرود و سایر مخازن آب در استان در اثر رسوب گذاری و همچنین از دست دادن منابع طبیعی مانند تالاب انزلی (کاهش سطح تالاب در اثر رسوب گذاری ) .. . که پیشنهاد می گردد به امر آبخیزداری توجه بیش از پیش مبذول گردد و همچنین نقشه جامع خاک استان تهیه گردد.

۲-۴ منابع ژرم پلاسم که ایران با دارا بودن ۸۰۰۰ گونه گیاهی به تنهایی به اندازه کل اروپا دارای تنوع زیستی می باشد و استان گیلان با دارا بودن ۴۰۰۰ گونه گیاهی ۵۰ درصد تنوع زیستی ایران را دارا می باشد . بلا شک درک و شناخت تنوع زیستی امروزه محور اصلی تولید موجودات با توان تولید بالا در دنیا قرار گرفته که متأسفانه در استان مورد بی توجهی قرار دارد (شایان ذکر است که هزینه انجام این شناخت در قالب یک پروژه دانشگاهی ۷۰۰ میلیون ریالی با یک تیم خبره ملی تاکنون چندین بار به دستگاههای مربوطه پیشنهاد گردید که متأسفانه پاسخ مناسبی دریافت نگردید. )

۵-۲ تکنولوژی تولید و مصرف کود و سم . امروزه تولید غذای سالم و عاری از عوامل میکروبی و عوامل شیمیایی پایدار بعنوان مهمترین مشکل امنیت غذایی در دنیا مطرح است. کم توجهی به این امر هزینه های بهداشتی و درمانی بالایی را بر جامعه تحمیل می نماید. استان گیلان و مازندران بنا به گفته سازمان محیط زیست بیشترین مواد شیمیایی پایدار را در محیط خود دارد و بنا به گزارش وزارت بهداشت و درمان استانهای شمالی کشور دومین عامل مرگ و میر بیماریهای ناشی از تجمع مواد شیمیایی پایدار در چرخه مواد غذایی منطقه می باشد و این در حالی است که در سایر استانها در رده سوم اهمیت قرار دارد . با نگاهی گذرا به وضعیت تولید و مصرف کود و سم در کشور و منطقه ملاحظه می گردد که :

الف : کارایی مصرف کود و سم ده تا هفت درصد می باشد

ب: کود و سم مصرفی از تکنولوژی ساخت ۵۰ سال قبل برخوردار می باشد .

ج: هیچ برنامه ای در جهت تغییر در ساختار و مصرف کود و سم صورت نمی پذیرد .

د: کشاورزی ارگانیک در حد شعار مطرح می شود.

ه: نسبت به مبارزه بیولوژیک علی رغم سابقه طولانی آن ،کم توجهی می شود که پیشنهاد می گردد بازنگری اساسی در این خصوص در استان و کشور صورت پذیرد .

۶- ۲ توجه به مکانیزاسیون کشاورزی : در این زمینه فقط به ذکر چند عدد و رقم اکتفا می نماییم: در مکانیزاسیون سه شاخص اصلی وجود دارد که عبارتند از : درجه مکانیزاسیون ، ضریب مکانیزاسیون و کارایی مکانیزاسیون که به کارایی مکانیزاسیون اصلاً توجهی نمی شود .

برای تولید هر هکتار برنج در گیلان ۱۱۰۰-۹۰۰ نفر ساعت نیروی انسانی نیاز است و این در حالی است که در کره جنوبی ۹۰ نفر ساعت نیروی انسانی نیاز می باشد که این نشان دهنده تفاوت در درجه و ضریب و کارایی مکانیزاسیون دو کشور می باشد .

کره جنوبی در طی ۵ سال با مهندسی معکوس ماشین آلات برنج به صادر کننده ماشین آلات تبدیل شد ، این در حالیستکه ما بعد از چهل سال نتوانستیم حتی به اندازه کافی ماشین مناسب وارد کنیم و برنامه ریزی در جهت تولید بومی ماشین آلات چیز غریبی است و حتی مونتاژ کمباین مخصوص برنج در استان اصفهان انجام می شود .

بذر (امروزه ۲۰ درصد تکنولوژی کشاورزی بذر می باشد )

همه دنیا به این امر توجه بسیار بالایی دارند بگونه ای که بعنوان شاخص اصلی افزایش تولید و یک روش برای افزایش صادرات غیر نفتی استفاده می شود (تجارت بذرارزش ده برابری نسبت به دانه دارد ) . حرکت زیبایی در تولید بذر هیبرید برنج از سوی مؤسسه تحقیقات برنج کشور صورت گرفت که متأسفانه این چراغ را به سادگی خاموش نمودند که قابل تأمل می باشد.

۳- سرمایه گذاری بعنوان موتور محرک هر صنعتی مطرح می باشد ، بلاشک در کشاورزی توجه به این مقوله از اهمیت بالایی برخوردار است .

سهم کشاورزی در تولید ناخالص ملی و اشتغال در کشور و منطقه بسیار بالا ست ، سرمایه گذاری در این بخش از بازدهی بالایی برخوردار است ، لذا پیشنهاد می گردد تا موارد ذیل بعنوان روش توسعه بخش کشاورزی مورد توجه قرار گیرد :

      ۱ -۳ تزریق سرمایه : بر اساس سهم تولید استان ، نظر وزارت کشاورزی نسبت به قطب تولید کشور دگرگون گردد تا شاهد افزایش تزریق سرمایه در بخشهای کشاورزی استان باشیم .

۲-۳ شاهد جذب سرمایه گذار داخلی و خارجی در بخشای مختلف و صنایع وابسته کشاورزی باشیم (عدم توفیق در این بخش را در شهرک گلخانه ای رشت شاهدیم ).

۳-۳ برگزاری نمایشگاههای منطقه ای و ملی و بین المللی جهت آشنایی با فنآوریهای روز دنیا و محلی برای بازاریابی محصولات کشاورزی و تعیین تکلیف بازار کشاورزی کشور در اقتصاد آزاد .

۴-۳ تسهیل جذب تسهیلات بخش کشاورزی که از آرزوهای محال می باشد.

                      حسن اخگری                                                   

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت